बजार योजना के हो?

व्यापार व्यवसाय गर्नलाई व्यावसायिक योजना मध्ये सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण योजना भनेको बजार योजना हो। जसमा व्यवसायमा उत्पादन भएको सामानको बिक्री गर्ने देखि लिएर नयाँ र पुराना ग्राहकहरूलाई राम्रो सेवा तथा सुविधा कसरी दिने भन्ने बारे लेखिन्छ। यस योजनामा,आफ्नो उत्पादन बजारमा प्रवेस गर्दा कसरी नयाँ ग्राहकहरूलाई आकर्षित गर्ने भनेर पनि समेटिएको हुन्छ ।

बजार योजना बनाउदा व्यवसायीले राम्रोसंग बजारको विभिन्न पक्षको जानकारी लिनुपर्छ।  जस्तै: ग्राहकको माग के छ, आफ्नो उत्पादनको  ग्राहक कति सङ्ख्यामा हुन्छ, नयाँ प्रविधिको पहुँच के कस्तो छ जस्ता कुराहरू ध्यान दिनुपर्छ।  बजारमा आफु जस्तै उत्पादन गर्ने प्रतिस्पर्धी हरू को को छन्, उनीहरू के कुरामा अगाडी छन् , के कुरामा उनीहरू आफूभन्दा कम छन् ?  जस्ता प्रतिस्पर्धीको बारेमा पनि जानकारी राख्नुपर्छ ।

त्यसैगरी व्यवसायीले त्यस्तै व्यवसाय गर्ने ब्यक्तीहरूको अनुभव, बिसेषज्ञहरूसंग छलफल, अलिक जान्ने सुन्ने ब्यक्तीको सुझाब तथा सल्लाह पनि लिनुपर्छ।  यसले गर्दा योजनालाई उपयुक्त र सफल बनाउन मद्दत पुग्छ । यसले लगानीकर्ताको बिस्वास जित्नुका साथै प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता पनि बढाउन सकिन्छ।

व्यवसायीले यो योजना बनाउदा आफ्नो व्यवसायको सवाल पक्षहरू (जस्तै: राम्रो मूल्य, सेवा सुविधामा गुणस्तर, ग्राहकको सन्तुष्टि आदि), कमजोरीहरू (सरकारको नीति नियम, अनुभवी नभएको कर्मचारीहरू, नमिलेको व्यवस्थापन, अव्यवस्थित ऋण आदि), अवसरहरू र चुनौतीहरू के के हुन् भनी बुझेर मूल्याङ्कन गरेर मात्र योजना बनाउनु पर्दछ । यसो गर्दा योजनालाई राम्रो तथा सफल बनाउन सकिन्छ ।

marketingplan

कसरी बनाउने बजार योजना ?

  • व्यवसायको मुख्य उद्देश्य पत्ता लगाउने : बजार योजना बनाउदा सुरुमा व्यवसायको उद्देश्य के हो त्यो पत्ता लगाउनु पर्दछ जसले गर्दा योजना के को लागि र किन बनाईदै छ भनी एउटा निश्चित लक्ष्य प्रदान गर्छ ।
  • व्यवसायको स्रोतहरूको मुल्यांकन गर्ने : व्यवसायमा भएका स्रोतहरू मूल्याङ्कन गरेर वा हेरेर योजना बनाउनु पर्दछ। जसले गर्दा ती स्रोतहरूको आधारमा बजारमा भएका वा आउन सक्ने अवसरहरू लिन सकिन्छ। स्रोतहरू भन्नाले, आफ्नो उत्पादन क्षमता कति छ,बिज्ञापन गर्नुपरेमा क्कती रकम छुट्याउन सकिन्छ, व्यवसायले दिने आम्दानि कति हो आदि ।   
  • भविष्यमा आउन सक्ने जोखिम तथा अवसरको मुल्यांकन :भविष्यमा आउन सक्ने जोखिमहरु र अवसरहरुको मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। यसरी योजना बनाएमा पछि गएर योजना लागु गर्दा आउन सक्ने समस्याहरू कम गर्न सकिन्छ।
  • ग्राहक पत्ता लगाउने: योजना बनाउदा आफ्नो सामान कस्तो ग्राहकलाई हो त्यो  पनि निश्चित गर्नु पर्छ। जस्तै: ग्राहक,  महिला हि कि पुरुष, कति उमेरको लागि हो, कति कमाउने ग्राहकलाई तोकिएको हो, आदि।
  • बिक्रि-वितरण :सामानको बिक्री वितरण कसरि गर्ने पनि पक्का हुनु पर्छ। जस्तै: घर घर मै पुर्‍याउने हो कि, अनलाइनबाट बिक्री गर्ने हो कि, ग्राहक आफै किन्न आउने हो आदि जस्ता कुराहरू प्रष्ट हुनुपर्छ ।  अहिले व्यवसायको अवस्था कस्तो छ, भबिष्यमा कहा कसरी बिक्रि वितरण गर्दा यसलाई अगाडी बढाउन सकिन्छ जस्ता कुराहरू ध्यान दिनुपर्छ।
  • मुल्यांकन र नियन्त्रण: मार्केटिङ योजना बनाएर त्यसलाई लागु गरिसके पछि त्यो योजनाले कस्तो काम गरिरहेको छ त्यसको जानकारी लिएर मूल्याङ्कन गरिरहनु पर्दछ, र आवश्यक परेको खण्डमा यसलाई हेरफेर गर्दै लैजानुपर्छ।

यसरी कुनै पनि उद्देश्य लिएर योजना बनाउँदा नतिजा प्रष्ट हुने, बुझ्न सकिने, पुरा गर्न सकिने, व्यवाहारिक र समय मै पुरा गर्न सकिने खालको योजना बनाउनुपर्छ।

 

स्रोत : यो लेख उद्यमी नेपाल टिमले बिभिन्न लेख तथा अनुशन्धानहरुको अध्ययन गरि तयार परेको हो।

0
0
0
s2sdefault

समाचार

व्यवसाय गाइड

कबुलियति वन र यसलाई भाडामा लिएर लाभ लिने तरिकाहरू!
 सार्वजनिक, निजी तथा समुदायको लगानीबाट वन...
सबै पढौं

अवसरहरु

नेपालको पहिलो महिला टेम्पो ड्राइभर र सफल महिला उद्यमी...

लक्ष्मी शर्मा, ६८ बर्षको हुनुभयो तर पनि ३४ बर्ष अघि एउटा एकल आमाको रुपमा व्यावसाय सुरु गर्दाको बेला जत्तिकै उर्जाशील हुनुहुन्छ।

सबै पढौं

व्यवसायको प्रक्रिया

उद्यमी नेपालले व्यवसाय सुरु गर्न देखि व्यवसाय चलाउन चाहिने सम्पूर्ण जानकारी र सहयोग उपलब्ध गराउँछ ।

व्यवसाय गर्ने निश्चित प्रक्रिया हुन्छ। प्रत्येक व्यवसायिक चरणमा अपनाउनु पर्ने कुराहरूको जानकारी लिएर व्यवसाय गरे व्यवसायमा सफलता हात पार्न सकिन्छ । व्यवसाय गर्दा चाहिने यस्तै अतिआवश्यक जानकारीहरू तपाइले पाउन सक्नुहुन्छ ।

पहिलो चरण

व्यवसाय सुरु गर्ने सोचमा

कुनै पनि व्यवसाय सुरु गर्न निर्णय लिने प्रक्रिया एकदमै महत्वपूर्ण हुन्छ। यसमा कुन व्यवसाय गर्ने , कस्तो प्रकारको व्यवसाय, कति लगानीको व्यवसाय गर्ने, यो क्षेत्रमा अरू व्यवसायीहरू के गर्छन् आदि सुरुवाती अनुसन्धान र निर्णयहरू पर्छन्।

दोश्रो चरण

व्यवसायिक योजनाको निर्माण

यसमा व्यवसाय गर्ने निर्णय गरिसकेपछि, योजना बनाउने प्रक्रिया, योजनाको निर्माण,संचालन योजना, वित्तीय योजना, बजार योजना जस्ता योजनाहरूको निर्माण, योजना कार्वानयन गर्न चाहिने रूपरेखा आदि पर्छन् ।

तेश्रो चरण

सुरु गर्ने प्रक्रिया - लगानी कर्ताको खोजी

यसमा व्यवसाय गर्ने निर्णय गरिसकेपछि, कारोबार सुरु गर्न अपनाउनु पर्ने प्रक्रिया, लगानीकर्ता वा व्यवसायिक पार्टनरको खोजी, व्यवसायको थालनी, नयाँ व्यवसायको बजार व्यवस्थापन, आदिको जानकारी पर्छन्।

चौथो चरण

व्यवसाय दर्ता गर्ने प्रक्रिया

यसमा व्यवसाय दर्ता गर्ने प्रक्रिया, ध्यान दिनुपर्ने कुरा, दर्ता गर्दा पालना गर्नुपर्ने नियमहरू, करकर्जा लगायत कानुनी प्रावधानका कुराहरू पर्छन्।

पाँचौ चरण

संचालन भइरहेको व्यवसाय व्यवस्थापन गर्न

यसमा संचालन भइरहेको व्यवसायलाई संचालन गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू, व्यवसायामा सुचना प्रविधीको प्रयोग, दैनिक विचार पुर्याउनुपर्ने कुराहरू, व्यवसायका लागि नयाँ अवशरहरू, वित्तीय व्यवस्थापन तथा अनुपालन, मानव संसाधन, आदि पर्छन्।

छैठौँ चरण

व्यवसाय समापन अथवा व्यवसाय वृद्दिको रणनिती अपनाउन

यसमा व्यवसाय बढ्दै जाँदा लिनुपर्ने रणनिती, व्यवसाय बढ्दै जाँदाको व्यवस्थापन, अथवा व्यवसाय बन्द गर्नु पर्ने अवस्थाहरू पर्छन्।